در لسان شرع به مفهوم عام ، علم عبارت است از شناخت خداوند متعال و آيات و افعال او در ميان بندگان و مخلوقاتش . امام محمد غزالى « 1 » در احياء العلوم مىگويد : واژهء علم بر علم به خداوند متعال ، آيات و افعال او در بندگان و مخلوقاتش اطلاق مىشده است . سپس در آن تخصيص قايل شدند تا آنجا كه به معنى مناظره و خلاف با مخالفان در مسائل فقهى و غير آن شهرت يافت . اما از رواياتى كه در شرف و فضيلت علم و عالمان وارد شده ، در آنها ، علم به معناى نخست مراد است . « 2 » اين عبارت نشان مىدهد كه علم شرعى به مفهوم خاص به حسب مقام بر معنايى اخص از آنچه غزالى به عنوان لسان شرع به مفهوم عام مىگويد اطلاق مىشود . بلكه خود غزالى در همان احياء تصريح مىكند كه : « مردم در معناى علمى كه آموختنش بر هر مسلمان واجب است « 3 » اختلاف كرده‌اند » و مىافزايد كه : « آنان در تفسير لفظ علم در اين حديث بيست فرقه شدند » و سپس به اين باور مىرسد كه « مقصود از علم در اين حديث علم معاملات است كه شامل همهء امورى است كه موجب اصلاح ظاهر ، از عبادات و عادات اسلامى و اصلاح باطن ، از عقايد و اخلاق اسلامى ، شود » . ماده‌گرايان بر اين تصورند كه علم چيزى نيست جز امور يقينى كه صرفا مستند است به حواس . ما در مبحث نزول قرآن اين نظر را مورد بحث قرار خواهيم داد . در اينجا در مقام بيان اصطلاحات يادشده نيستيم . هريك از آنها را علوم و كتاب‌ها و مباحث جداگانه‌يى است . قصد ما اشاره‌يى كلى بود تا دانسته گردد چگونه لفظ واحدى به نام علم در محاصره و فشار اصطلاحات قرار گرفته و تعاريف متعددى از آن ارائه شده است . بنابراين ، هرگاه خواننده با صورت‌هاى مختلف و متعارض گونهء علم مواجه شد ، نبايد به شبهه افتد .

--> ( 1 ) . محمد بن محمد بن محمد غزالى طوسى ، ابو حامد ، حجة الاسلام ( 450 - 505 ه . ق ) فيلسوف فقيه و عارف . از جمله مشهورترين آثار وى عبارت‌اند از : تهافت الفلاسفه ، مقاصد الفلاسفه ، احياء علوم الدين ، كيمياى سعادت ( الأعلام زركلى ، 7 : 22 ) ( 2 ) . احياء العلوم ، ابو حامد محمد بن محمد غزالى ، ج 1 : 39 ، شركة مكتبة و مطبعة البابى الحاجى و اولاده بمصر . ( نقل با اندكى تصرف ) . ( 3 ) . « طلب العلم فريضة على كل مسلم . »